Een kleine geschiedenis van bijna alles

Voor mijn verjaardag kreeg ik het boek 'Een kleine geschiedenis van bijna alles' van Bill Bryson. Het is zo’n boek waar je op een zomeravond, liggend op je rug met je lief onder de sterrenhemel uit kan citeren. 'Wist je dat het licht van de sterren er zo lang over doet om hier te komen dat je eigenlijk nu kijkt naar sterren zoals ze duizenden, misschien wel honderdduizenden jaren geleden ooit stonden?' of 'Wat is er voorbij het heelal?'.
Heerlijke zaken om te overdenken zijn dat. Zeker als u daarbij nog een glaasje rood of wit inschenkt. Vaak bewegen dit soort vragen zich op de de grens tussen wetenschap en filosofie.

De wetenschap kan vertellen hoe alle materie van het heelal ooit in een stipje samengeperst zat nog kleiner dan het puntje achter deze zin. Maar wat er dan omdat puntje heen was, antwoordt ze: 'Niets'. En op de vraag hoe lang dat zo was, antwoordt ze: 'Er was geen tijd voor het ontstaan van het heelal. Tijd ontstond gelijktijdig met de explosieve uitdijing van dat puntje.' Buiten het heelal, voorbij die zomerse sterrenhemel waar u onder ligt met uw lief en inmiddels twee glazen wijn, is er dan ook niets en bestaat er geen tijd.

Dat is iets buitengewoon vreemds. Wat is dat niets dan? Het is geen zwarte lege ruimte van een vacuüm, want dat is nog iets. Nee, echt helemaal niets. En zonder tijd is het ook nog eens 'nooit'. Het is eigenlijk nooit niets, locatie: nergens. En daarmee wordt een wetenschappelijke discussie ineens een filosofische discussie.
Als ik mag aannemen dat u ‘iets’ bent, en de wereld om u heen ook ‘iets’, dan mag ik ook aannemen dat de afwezigheid er van (van iets dus) ook bestaat. Niets bestaat dus. Maar wat is dat dan? Daar zijn dan weer hele ingewikkelde filosofische boeken over geschreven die ik u niet aanraad voor een zwoele zomeravond. Houdt u het maar bij Bill Brysons 'Een kleine geschiedenis van bijna alles'.

Bryson kan bijster grappig vertellen over de rariteiten van de grote wetenschappers zoals Isaac Newton die naast de wereldveranderende ontdekking van de zwaartekracht zich ook nog bezighield met alchemie en met een metalen pin tussen zijn eigen oog en oogkas peurde om te zien wat er zou gebeuren. (Newton hield er overigens geen blijvende gevolgen aan over.) Ik stel dan ook voor om nu naar de boekwinkel te gaan, want voor u het weet is het weer zomer.